Σπύρος Κοντούλης: Ο ήρωας της ΑΕΚ που πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο και εκτελέστηκε από τους Ναζί

Υπάρχουν κάποιες μορφές στην εκατοντάχρονη διαδρομή της ΑΕΚ που ξεπερνούν τα όρια των γηπέδων, τις νίκες, τους τίτλους και τους αριθμούς. Άνθρωποι που ζύμωσαν την ύπαρξή τους με τα ίδια τα ιδανικά του συλλόγου: την προσφυγιά, τον αγώνα, την αξιοπρέπεια και την αυταπάρνηση.

Ο Σπύρος Κοντούλης υπήρξε μια τέτοια σπάνια πάστα ανθρώπου. Ένας αέρινος μέσος, ένας από τους σπουδαιότερους μπαλαδόρους της προπολεμικής περιόδου, που όταν η μοίρα και η ιστορία το απαίτησαν, δεν δίστασε στιγμή να αφήσει το ποδόσφαιρο και να πολεμήσει για την πατρίδα του.

Από την καταστροφή των Βουρλών, στη γειτονιά της Νίκαιας

Η ζωή του Κοντούλη ξεκίνησε μέσα στη δίνη της προσφυγιάς. Γεννημένος το 1915 στα Βορυλά της Μικράς Ασίας, γνώρισε από νωρίς την οδύνη του ξεριζωμού. Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 έφερε την οικογένειά του στους προσφυγικούς συνοικισμούς της Νίκαιας, εκεί όπου το ποδόσφαιρο αποτελούσε το μοναδικό αποκούμπι για τα παιδιά της αλάνας.

Πρώτος σταθμός της ποδοσφαιρικής του διαδρομής ήταν η Άμυνα Πειραιά. Το ταλέντο του, όμως, ήταν τόσο αδιαμφισβήτητο που ήταν αδύνατον να περιοριστεί. Σε ηλικία μόλις 20 ετών, το 1935, η ΑΕΚ του χτύπησε την πόρτα. Η συνάντηση αυτή δεν ήταν απλώς μια μεταγραφή αλλά ένα ραντεβού με το…. πεπρωμένο.

Ο «μαέστρος» της μεσαίας γραμμής

Στην Ένωση εκείνης της εποχής, υπό τις οδηγίες του μεγάλου Κώστα Νεγρεπόντη, δημιουργήθηκε μια ομάδα-μοντέλο, διαμορφωμένη από την ποιότητα παικτών από την Κωνσταντινούπολη και τη Μικρά Ασία. Δίπλα σε ιερά τέρατα της εποχής, όπως ο θρυλικός Κλεάνθης Μαρόπουλος, ο Ρίμπας και ο Γάσπαρης, ο Σπύρος Κοντούλης έγινε το «μυαλό» της ομάδας στη μεσαία γραμμή.

Ήταν ένας μέσος προικισμένος με απίστευτη τεχνική, σπάνια ντρίμπλα και ένα εξαιρετικό αριστερό σουτ. Η προσφορά του υπήρξε καθοριστική στη λαμπρή διετία 1939-1940, όταν η ΑΕΚ σάρωσε τα πάντα στο πέρασμά της, κατακτώντας το ιστορικό Νταμπλ του 1939 και το Πρωτάθλημα του 1940. Συνολικά φόρεσε τη φανέλα με τον Δικέφαλο σε 82 επίσημες αναμετρήσεις (νούμερο τεράστιο για τα δεδομένα της εποχής), ενώ χρίστηκε και 3 φορές διεθνής με την Εθνική Ανδρών.

Από τα γήπεδα της Αθήνας, στις χιονισμένες κορυφές της Αλβανίας

Η ποδοσφαιρική μαγεία, όμως, διακόπηκε απότομα το πρωινό της 28ης Οκτωβρίου 1940. Όταν η πατρίδα κάλεσε τα παιδιά της, ο Κοντούλης δεν έκατσε να ζυγίσει τα κέρδη και τη φήμη του. Φόρεσε το χακί και βρέθηκε αμέσως στην πρώτη γραμμή του Αλβανικού Μετώπου.

Πολέμησε με το ίδιο πάθος που έπαιζε μπάλα. Τραυματίστηκε στο πόδι στα παγωμένα βουνά της Αλβανίας, αλλά κατάφερε να επιστρέψει ζωντανός στην Αθήνα, που σύντομα βυθίστηκε στο σκοτάδι της Γερμανικής Κατοχής.

Η Αντίσταση, το καρτέρι στη Νίκαια και τα βασανιστήρια

Η επιστροφή του στην πρωτεύουσα δεν σήμαινε συμβιβασμό. Ο Κοντούλης, μαζί με τον αγαπημένο του αδερφό Βασίλη, οργανώθηκε αμέσως στην Εθνική Αντίσταση. Αρνούμενος να υποταχθεί στους κατακτητές, η ζωή του μετατράπηκε σε ένα διαρκές κυνηγητό στους δρόμους της Αθήνας και του Πειραιά.

Το μοιραίο χτύπημα ήρθε τον Απρίλιο του 1944. Έχοντας τραυματιστεί σε έναν παράνομο ποδοσφαιρικό αγώνα, ο Σπύρος κατέφυγε στο πατρικό του σπίτι στη Νίκαια, αναζητώντας τη φροντίδα της μητέρας του.

Οι Ναζί, εντοπίζοντας τα ίχνη του, του έστησαν καρτέρι και τον συνέλαβαν. Οδηγήθηκε στο διαβόητο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, όπου υπέστη φρικτά βασανιστήρια χωρίς να λυγίσει. Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 10 Μαΐου 1944, οι Γερμανοί εκτέλεσαν τον αδερφό του, Βασίλη, στην Καισαριανή.

Η τελευταία κούρσα προς την ελευθερία

Έναν μήνα μετά, τον Ιούνιο του 1944, ήρθε η σειρά του Σπύρου. Στοιβαγμένος σε ένα γερμανικό καμιόνι μαζί με άλλους μελλοθάνατους, με προορισμό το σκοπευτήριο της Καισαριανής, ο άσος της ΑΕΚ αποφάσισε να παίξει το τελευταίο του χαρτί.

Στην περιοχή του Μετς, με μια κίνηση γεμάτη θάρρος, πήδηξε από το κινούμενο όχημα. Άρχισε να τρέχει ανάμεσα στα στενά, αναζητώντας την ελευθερία που τόσο αγάπησε. Οι Ναζί τον καταδίωξαν και τον πυροβόλησαν πισώπλατα. Ο Σπύρος Κοντούλης έπεσε νεκρός, μόλις στα 29 του χρόνια.

Μια φλόγα που δεν σβήνει ποτέ

Η θυσία του Κοντούλη πέρασε στην αιώνια μνήμη της κιτρινόμαυρης οικογένειας. Σήμερα, η μορφή του δεσπόζει στο Μουσείο της ΑΕΚ, ενώ η αναμνηστική πλακέτα έξω από το γήπεδο της Νέας Φιλαδέλφειας θυμίζει σε κάθε γενιά τι σημαίνει να ζεις με αρχές, να αγωνίζεσαι και να πεθαίνεις ελεύθερος.

Η διαδρομή του έγινε μέχρι και βιβλίο («Η κραυγή της σιωπής» του Σπύρου Τζόκα), αλλά πάνω από όλα έγινε ιδέα. Ο Σπύρος Κοντούλης δεν ήταν απλά ένας μεγάλος ποδοσφαιριστής. Ήταν ένας αληθινός ήρωας που απέδειξε πως η μεγαλύτερη νίκη δεν επιτυγχάνεται στο χόρτο, αλλά στον αγώνα για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.