Τι προκάλεσε τους θανάτους και τις σοβαρές παρενέργειες από εμβόλια COVID‑19

Μια νέα μελέτη φωτίζει τον μηχανισμό που προκαλεί το εξαιρετικά σπάνιο αλλά σοβαρό σύνδρομο VITT σε ορισμένα άτομα μετά από εμβολιασμό με αδενοϊικά εμβόλια κατά της COVID-19.

Το VITT (Vaccine-Induced Thrombosis and Thrombocytopenia) χαρακτηρίζεται από σχηματισμό θρόμβων αίματος σε συνδυασμό με χαμηλά επίπεδα αιμοπεταλίων και αιμορραγία. Το πρώτο περιστατικό καταγράφηκε στην Ευρώπη τον Φεβρουάριο του 2021, όταν μια 49χρονη νοσηλεύτρια εμφάνισε σοβαρούς θρόμβους και αιμορραγία μετά τον εμβολιασμό με AstraZeneca, με αποτέλεσμα τον θάνατό της.

Η αιματολόγος Sabine Eichinger από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο Βιέννης συνεργάστηκε με τον Andreas Greinacher από το Πανεπιστήμιο Γκράιφσβαλντ, ειδικό σε σπάνιες επιπλοκές της ηπαρίνης. Επιβεβαιώθηκε ότι η ασθενής είχε αντισώματα κατά της πρωτεΐνης PF4, παρόμοια με εκείνα που προκαλούνται στην επιπλοκή της ηπαρίνης. Παρόμοια περιστατικά καταγράφηκαν και σε άτομα που είχαν εμβολιαστεί με το J&J στις ΗΠΑ.

Η ερευνητική ομάδα απέδειξε ότι τα αδενοϊικά εμβόλια, τα οποία μεταφέρουν το γονίδιο της πρωτεΐνης-ακίδας του SARS-CoV-2 μέσω αδενοϊού, ενεργοποιούν σε άτομα με συγκεκριμένο γενετικό υπόβαθρο την παραγωγή αντισωμάτων που στοχεύουν κατά λάθος το PF4. Τα αντισώματα αυτά έχουν έντονα αρνητικό φορτίο λόγω κρίσιμων μεταβολών στις θέσεις 31 και 50 της ελαφριάς αλυσίδας τους και συνδέονται ισχυρά με το PF4, προκαλώντας ενεργοποίηση αιμοπεταλίων και σχηματισμό θρόμβων.

Η διασταυρούμενη αντίδραση οφείλεται στην αναγνώριση της πρωτεΐνης pVII του αδενοϊού από τα Β κύτταρα, που είχαν προηγουμένως εκτεθεί σε αδενοϊούς. Σε πειραματικά μοντέλα, η αντικατάσταση του αρνητικά φορτισμένου αμινοξέος με λυσίνη μείωσε τη σύνδεση με το PF4 και την παραγωγή θρόμβων, επιβεβαιώνοντας τον αιτιολογικό μηχανισμό.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, περίπου 900 περιστατικά VITT έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη μετά από εμβολιασμό με AstraZeneca ή J&J, εκ των οποίων περίπου 200 ήταν θανατηφόρα. Οι αδενοϊικοί φορείς παραμένουν κρίσιμοι για τη δημιουργία φθηνών και σταθερών εμβολίων, και οι νέες γνώσεις ανοίγουν τον δρόμο για ασφαλέστερες εκδοχές στο μέλλον, μειώνοντας τον κίνδυνο σπάνιων επιπλοκών.